Fundacja Wspierania Inicjatyw Ekologicznych

   

powrót 
do strony głównej

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

MŁYN WODNY W ŁĘKACH

Fragmenty pracy konkursowej - I wyróżnienie
Autorka: Weronika Kukuła, Gimnazjum w Bielanach
Zdjęcia: Weronika Kukuła

Młyn wodny – urządzenie służące do przemiału ziarna. Poruszany początkowo za pomocą koła wodnego, a później turbiny wodnej. Budowla ta usytuowana była nad rzekami o dużym spadku. Pierwsze wzmianki o młynie napędzanym kołem wodnym pochodzą z 88 r. p.n.e. z Azji Mniejszej (Kabira). Młyny na ziemiach polskich przez wiele stuleci pełniły swoje zadanie mieląc zboże na chleb i pasze. Rozpowszechnione od XII wieku, stały się trwałym elementem polskiego krajobrazu. Pierwsza udokumentowana informacja o młynie napędzanym wodą pochodzi z 1264 roku i dotyczy rzek Czarnej w Połańcu. Kilka wieków później takich młynów było w Polsce kilkanaście tysięcy.

WYWIAD

Poniżej zamieszczono wywiad z panią Stefanią Dusik – obecną właścicielką nieczynnego już, ale zachowanego w dobrym stanie młyna wodnego. Młyn znajduje się w Łękach w powiecie Oświęcimskim. Pani Stefania opowiedziała autorce pracy jak jej przodkowie, a następnie ona sama wraz ze zmarłym mężem prowadziła młyn.


pani Stefania Dusik

Czy wie pani, choć w przybliżeniu, w którym roku powstał młyn?
-         młyn wody „Dusik Mieczysław” był jednym z najwcześniejszych młynów w okolicy. Powstał już w roku 1534.


wnętrze młyna


walce z nasypem


szyld jaki widnieje na walcach (powyżej):
"MIAG"
Zakład budowy młynów Sp. akcyjna w Dreźnie

Kto przed panią prowadził młyn?
-         przede mną młyn prowadził mój mąż, a wcześniej jego ojciec.

Być może z opowiadań najbliższych wie pani, jak to przebiegało? Bardzo wiele tak starych budowli ma swoją niepowtarzalną historię...
-         przy młynie trzeba było dużo się napracować, zwłaszcza w zimie, kiedy musieliśmy dolewać do rozlewiska gorącej wody, aby nie zamarzło, gdyż wtedy młyn nie mógłby funkcjonować. Pamiętam, że podczas okupacji niemieckiej wszystkie młyny obrabowywano.

Jakie były rodzaje młynów?
-         młyny napędzane były wodą lub wiatrem. Nasz młyn był wodny.

Dlaczego pani i pnia przodkowie zdecydowaliście się prowadzić młyn?
-         zdecydowaliśmy się na prowadzenie młyna ze względu na zarobki, a dzięki temu ludzie mieli mąkę. Miał on zaspokoić zapotrzebowanie na chleb.

Jak duże było rozlewisko?
-         rozlewisko nie było duże, ale nie każdy mógł sobie zabierać tyle wody ile chciał. Obowiązywało prawo wodne. Pobór wody był bardzo drogi i ograniczony. Na sekundę można było pobrać niewielką jej ilość.

Czy dużo kosztowało jego utrzymanie?
-         młyn wodny nie był drogi w utrzymaniu, ale tak jak już wcześniej wspomniałam trzeba było płacić wysokie opłaty za pobieraną wodę.


rzeka Młynówka, jej fragment należał kiedyś do państwa Dusików
na zdjęciu Stawidło-Młynówka - wpadała w tym miejscu
do piwnicy zasilając młyn

Jakie korzyści czerpana pani rodzina z prowadzenia młyna?
-         korzyści z młyna były niewielkie. Z tej działalności nasza rodzina by się nie utrzymała. Podatki były bardzo wysokie, tak aby te prywatne działalności podupadły a pozostały tylko państwowe.

Kiedy ludzie korzystali z młyna najczęściej?
-         najwięcej ludzie korzystali z młynów zaraz po wojnie.

Kiedy został zamknięty pani młyn?
-         około 1968 roku.

Co było powodem jego zamknięcia?
-         zakończyliśmy tę działalność ponieważ chleb zaczęto sprzedawać w sklepach i ludzie przestali mleć mąkę. Poza tym mój mąż zachorował na astmę i nie mógł już tam pracować.

Czy prowadzenie młyna było opłacalne?
-        
w tamtych czasach tak, dziś nie. Dziś ludzie mają chleb we wszystkich sklepach. Dawniej musieli mieć pole a na nim zasiane zboże aby potem jeść pieczywo.

Bardzo dziękuję za odpowiedź na pytania.
-         ja również. Do widzenia.


pozostałości po młynie wodnym "Dusik Mieczysław"

 

 

 

WODA

 

Łęki:
wieś 
powiat oświęcimski
gmina Kęty
Łączany
Dolina
Pięciu Stawów
Dolina Chochołowska
Kraków
Zakopane - Olcza
Zakopane - Ustup

Publikacja powstała w ramach projektu "Zielona edukacja w małopolskich szkołach"
Więcej informacji o projekcie na stronie:
 http://www.zielonaedukacja.eco.pl